Drie spaarders, drie situaties: wat betekent box 3 voor jou?

Een huis kopen, een woning verkopen of vermogen opbouwen voor later. Het zijn herkenbare momenten waarop je financiële situatie verandert. En juist dan kan ook box 3 ineens een rol gaan spelen. 

We zetten drie herkenbare situaties op een rij. Financieel adviseur Reinier Gunneman geeft bij elk profiel een aandachtspunt uit de praktijk. 

Sarah, 36 - de bewuste spaarder 

Sarah werkt als marketingmanager en spaart al jaren trouw een deel van haar salaris. Op haar rekening staat € 40.000. Haar partner Tom heeft € 30.000 opzij staan. Samen komen ze op € 70.000, maar omdat ze fiscaal partners zijn geldt een gecombineerde vrijstelling van € 118.714. Ze blijven er ruim onder en betalen geen box 3 belasting. 

Toch is Sarah blij dat ze het heeft uitgezocht. Want die vrijstelling is geen gegeven voor altijd. Ze zijn actief op zoek naar een koopwoning en als ze straks overwaarde vrijmaken kan de situatie snel veranderen. 

En hoe zit dit vanaf 2028? 
Ook onder het voorgestelde box 3 stelsel betalen Sarah en Tom waarschijnlijk geen box 3 belasting. Niet omdat ze onder een vermogensvrijstelling blijven, maar omdat hun spaargeld naar verwachting niet meer dan € 1.800 rendement per persoon oplevert. 

Voor spaarders verandert daarmee niet alleen de manier waarop box 3 wordt berekend, maar ook waar de vrijstelling op gebaseerd is. Niet langer staat de hoogte van het vermogen centraal, maar het rendement dat je daadwerkelijk behaalt. 

Aandachtspunt van Reinier
"Sarah en Tom zitten nu comfortabel onder de grens, maar situaties veranderen. Een erfenis, een uitkering van een levensverzekering of overwaarde: het kan er snel voor zorgen dat je wél in box 3 valt. Het loont om dat jaarlijks even te checken, zodat je niet voor verrassingen komt te staan." 

John, 52 - de onverwachte belastingbetaler 

John heeft vorig jaar zijn woning verkocht. Na de aankoop van zijn nieuwe huis hield hij € 80.000 over: geld dat hij tijdelijk op een spaarrekening heeft gezet totdat hij weet wat hij ermee wil. Maar die € 80.000 ligt ruim boven de vrijstelling van € 59.357. Over het verschil betaalt hij dit jaar box 3 belasting. 

John had dit niet verwacht. Hij ziet het geld als tijdelijk, niet als vermogen. De Belastingdienst maakt dat onderscheid niet. De peildatum is 1 januari. Wat er op dat moment op je rekening staat, telt mee. 

Aandachtspunt van Reinier
"Dit zie ik vaker dan je denkt. Mensen die overwaarde vrijmaken en dat geld even parkeren. Maar op 1 januari telt alles mee wat er op je rekening staat. Even nadenken over de timing of bestemming van dat geld kan soms al een verschil maken." 

En hoe zit dit vanaf 2028? 
Onder het voorgestelde box 3 stelsel verandert de situatie voor John waarschijnlijk. Niet langer is de hoogte van zijn spaarsaldo bepalend, maar het rendement dat hij daadwerkelijk behaalt. Bij spaargeld gaat het dan vooral om de ontvangen spaarrente. 

Blijft dat rendement onder de voorgestelde vrijstelling van € 1.800 per persoon? Dan is er naar verwachting geen box 3 belasting verschuldigd. Daardoor kan iemand met tijdelijk veel spaargeld er vanaf 2028 anders voorstaan dan onder de huidige regels. 

Yentl, 41 - de belegger met een verrassing in het verschiet 

Yentl belegt al vijf jaar maandelijks € 300 in een wereldindex-ETF. In totaal heeft ze € 18.000 ingelegd. Haar portefeuille is inmiddels ongeveer € 28.000 waard, waarvan circa € 10.000 uit papieren winst bestaat.

Op dit moment betaalt Yentl geen box 3 belasting. Haar vermogen blijft ruim onder de vrijstelling van € 59.357.

En hoe zit dit vanaf 2028? 
Maar per 1 januari 2028 verandert dat. Die vermogensvrijstelling verdwijnt en in plaats daarvan telt het werkelijke rendement: alles wat je vermogen in een jaar oplevert, inclusief waardestijgingen (ook zonder verkoop). De eerste € 1.800 rendement blijft onbelast. Daarboven geldt een tarief van 36%.

Stel dat haar portefeuille van € 28.000 in een jaar met 9% groeit: 

• De waarde stijgt dan met ongeveer € 2.500 
• Omdat de eerste € 1.800 is vrijgesteld, betaalt Yentl alleen belasting over de resterende € 700. Over dit bedrag betaalt Yentl 36% belasting. 
• Dit komt neer op € 252.

Let op: het nieuwe stelsel is nog niet definitief. De Eerste Kamer heeft de behandeling uitgesteld en het kabinet werkt aan aanpassingen. Ook het tarief en de vrijstelling kunnen dus nog veranderen. 

Aandachtspunt van Reinier
"Wat veel beleggers niet direct doorhebben: straks betaal je over groei die je nog niet in handen hebt. Je ETF stijgt, maar je hebt niets verkocht en toch moet je afrekenen. Zorg dus dat je altijd wat geld apart houdt, dan hoef je geen beleggingen te verkopen om je belastingaanslag te betalen. En bedenk: dit is het voorstel zoals het er nu ligt. De stemming in de Eerste Kamer is uitgesteld tot, naar verwachting, na de zomer.” 

Herken jij jezelf? 

Drie mensen, drie situaties en toch raakt box 3 ze op een heel andere manier. Of je nu ruim onder de vrijstelling zit, er onverwacht overheen gaat of belegt voor later: het loont om te weten waar je staat. Zeker nu de regels de komende jaren veranderen. 

Op de website van de Belastingdienst vind je de actuele bedragen en een rekenhulp. En houd je vermogen rond 1 januari extra in de gaten. Dat is de peildatum die telt. 

Note: de voorbeelden op deze pagina zijn fictief. Ze laten zien hoe box 3 in verschillende situaties kan uitpakken, maar zijn geen persoonlijk belastingadvies.